گبه

گبه بافی:یکی از صنایع دستی ایرانیان

یکی از صنایع دستی ایرانیان بافتن گبه می باشد . گبه یک نوع زیر انداز می باشد .
گبه بافی مانند قالی بافی می باشد اما در یکسری موارد شامل : ابعاد و رنگ و طرح و پودهای نازک با آن تفاوت دارد .

در واقع باید گفت که «گبه بافی» برای ما ایرانی ها یک صنایع دستی به حساب می آید که دارای جنبه تزئینی _ کاربردی می باشد.

این صنایع دستی ما یا همان «گبه» یک نوع زیرانداز به شمار می آید .

محل بافت «گبه» بیشتر در مناطق جنوبی و همچنین مرکزی کشور می باشد و ایلات قشقایی به بافت آن مشغول می باشند .

تفاوت هایی که «گبه» با «قالی» دارد در موارد زیر می باشد :

  1. ابعاد و اندازه
  2. طرح و نقش
  3. رنگ آمیزی
  4. پودهای نازک

اما در کل گذشته از موارد ذکر گردیده در بالا می توان گفت که «گبه» با «قالی» در بافتشان شبیه به هم می باشند .

در بافت «گبه» تعداد پودهاي نازك به ۲ الي ۱۳ پود مي رسد، اما به جهت اينكه پُرزها بلند گرفته مي شوند، ديده نمي شوند.

تفاوت ديگر در رنگ بندي و طرح آن مي باشد كه در بافت گبه، حاشيه ونقوش طبق اصول متداول قالي بافي بافته نمي شوند.

ممكن است گبه اي حاشيه نداشته باشد و يا نقوش آن قرينه نباشد.

به طور كلي مي توان گفت: نقوش گبه مانند نقاشي كودكان است، ساده و بدون آلايش، الهام گرفته از طبيعت اطراف بافنده، گبه ذهني بافت است، بافنده آزاد است هر چه پيرامون خود مي بيند و دوست دارد، در هر جاي گبه كه مي خواهد ببافد.

تفاوت ديگر گبه با قالي در رنگ بندي آن است. پشم هاي به كار رفته در بافت گبه، خود رنگ مي باشند. گبه عموماً براي مصرف شخصي خود عشاير بافته مي شده، ولي امروزه به خاطر نقوش خاص و ساده آن طرفداران زيادي پيدا كرده است.

روش نگهداری آن حفاظت از بيد،رطوبت مداوم، حرارت و آتش، اشعۀ مستقیم و مداوم خورشید، سفید کننده های شیمیایی و اشیاي نوک تیز و بُرّنده می باشد و با آب ولرم و صابون قابل شستشوی می باشد.

انسان‌های اولیه از پوست حیوانات به عنوان زیر انداز خود استفاده می‌کردند.

به مرور زمان با اهلی کردن حیواناتی که دارای پوست پشمی بودند و نیز با به دست آوردن تجربه کافی در ساختن ابزارهای لازم، پشم حیوانات اهلی را ریسیدند و گلیم‌های ساده را که نخستین زیراندازهای تار و پودی بودند را بافتند. بعدها بر اساس تجربه و تلاش، انواع زیر اندازها را بافتند که یکی از آن‌ها گبه می‌باشد.

گـبه یا قالیچه خرسک فرشی از جنس قالی است که معمولاً در اندازه کوچک توسط عشایر لر و قشقایی بافته می‌شود.

گبه پرزهای بلند دارد و در بافت آن شمار پود بیشتری به کار می‌رود که تاثیر چشمگیری بر نرمی گبه می‌گذارد. تعداد پود برخی از گبه‌ها گاهی از سه تا هشت پود در هر رج و بلندی پرزها گاهی تا یک سانتی متر هم می‌رسد

تاریخچه :

به طور یقین نمی‌دانیم نام گبه از کجا آمده است. فرش شناسان امروز برای یافتن ریشه این کلمه مسیر پر پیچ و خمی را پیموده‌اند. در مواقعی آن را در کنار واژه قبیح گذاشته وگاه به کلمه “گایر” ربط داده‌اند که اولی به معنای زشت و معمولی و دومی به معنای حفاظ است.

اما امروز در لغت به معنای ضخیم و زمخت است و نوعی فرش است که دارای خوابی بلند و به صورت درشت بافت است. در ابتدا نیز به عنوان زیراندازی بافته شده که مانع نفوذ سرمای زمین می شده است

 

بیشترین بازدید

To Top