گبه

هنر گبه بافی

در بین بافندگان گبه بهره جویی از نقشه مرسوم نمی باشد و بافندگان آن چیزی را که در ذهنشان می باشد بر روی گبه پیاده می کنند.
در واقع باید گفت که فرقی چندانی بین گبه و قالی وجود ندارد اما پرزهای آن بلندتر از قالی می باشد و همچنین تعداد پود بیشتری هم در گبه استفاده شده است .

بافندگان «گبه» در هنگام بافتشان از نقشه های قبلی استفاده نمی کنند و همان چیزی را که در ذهنشان وجود دارد و برگرفته شده از میراث گذشتگانشان و یا ابداع شده در ذهن خودشان می باشد را بر روی «گبه»  پیاده می کنند.

چیزی که در میان تمام «گبه» های ایرانی مشترک می باشد نقش پردازی های سنتی می باشد.

همه بخش های کشورمان «گبه»هایی را می بافند که دارای زمینه های روشن می باشند مثلا رنگ هایی مانند : شیری و یا کرم و یا سفید .

بعد از مشاهده کردن «گبه» و «قالی» میبینیم که این دو خیلی با هم فرق ندارند .

«گبه» ، در ظاهر، هیچ فرقی با سایر بافته های داری و به ویژه «قالی» ندارد و به بیان بهتر، نوعی «فرش» است که به شیوه ی بافت «قالی» و معمولا در قطع «قالیچه» بافته می شود و تنها تفاوت محسوسش با «قالی»، پرزهای بلند آن و تعداد پود بیش تری است که نرمی خاصی به «گبه» می بخشد.

 

بافت گبه

وسایل و ابزار کار زنان بافنده گبه، از ابزاری که سایر بافندگان به کار می برند، بیش تر نیست و عمدتا شامل دارهای افقی و دفتین، سیخ پودکشی، قیچی و گاه قلاب است، اما در باطن، حکم پدیده ای منحصر به فرد را دارد و با جرات می توان گفت اگر میلیون ها گبه با هم مورد مقایسه قرار بگیرد، محال است در بین آن ها، حتی دو گبه با مشخصات یکسان یافت شود.

 

زیرا بین بافندگان گبه، استفاده از نقشه مرسوم نیست و هر کدام از بافندگان گبه، نقش هایی ذهنی را که میراث گذشتگان یا ابداعی خودشان است، بر فرآورده های خود می بافند و حتی در شرایطی که مشتری گبه، طرح خاصی را در اختیارشان می گذارد و درخواست می کند شبیه آن را ببافند، برحسب روحیه و سلیقه شان، نقش ها را تغییر می دهند و رنگ ها را با انتخاب خودشان به کار می برند. به این ترتیب، در بافت گبه حتی اگر بافنده ای شخصا نیز بخواهد از یک محصول خود کپی برداری کند، موفق به چنین کاری نخواهد شد. زیرا باز احتمال دارد که گبه بافت شده از نظر نقش، رنگ، اندازه یا جای طرح، بلندی و کوتاهی پرز، تعداد پودها و… با گبه اول تفاوت داشته باشد.

زمینه ی گبه های تولیدی مناطق مختلف ایران اکثرا دارای رنگ های روشن است

 

تهیه رنگ برای بافت گبه

در بافت گبه که به وسیله ی پشم خودرنگ مخلوط با موی بز انجام می شود، تفکیک رنگ ازاهمیت فوق العاده زیادی برخوردار است. در واقع اولین مرحله ی کار گبه بافی همین امر است که طی آن، گبه بافان و دست اندر کاران ابتدا پشمی را که از دام های خودشان تامین شده و یا (در صورتی که خانواده فاقد دام باشد) از سایر دامداران، دامپروران و عشایر خریداری کرده، به نسبت نوع رنگی که دارند آنها را کاملا تفکیک می کنند.

 

این پشم ها پس از شستشو، توسط زنان و دختران و به وسیله ی دوک های کوچک و قابل حمل ریسیده و تابیده می شود. گاهی نیز برای تهیه رنگ گبه از موی بزهای عدنی و پاکستانی را که از تنوع رنگ فوق العاده زیادی برخوردار است با پشم گوسفند مخلوط کرده و به عنوان تار یا جهت دوخت سجاف ها مورد استفاده قرار می دهند.

 

زمینه ی گبه های تولیدی مناطق مختلف ایران اکثرا دارای رنگ های روشن نظیر سفید، کرم یا شیری است و نقوش به رنگ های مشکی، قهوه یی، حنایی و… می باشد. گبه با کمک دارهای قالیبافی افقی و به شیوه ی قالی بافته می شود و بافندگان گبه برای ایجاد نقوش بر روی فرآورده های خود در حین بافت گبه از نقشه استفاده نمی کنند و بیشتر به طور ذهنی به این کار می پردازند.

 

بیشترین بازدید

To Top