گبه

همزیستی عشایر با طبیعت و تاثیر آن در گبه ها

به دلیل زندگی کردن عشایر در طبیعت و همزیستی آنان با طبیعت گبه و یا هر دستبافتی که از این قوم بافته می شود رنگ و بویی از طبیعت دارد .
در واقع طبیعت در طرح ها و نقش هایی که آنان بر روی دستبافت های خود پیاده میکنند تاثیر گذاشته است .

ایجاد تصاویری مانند: چشمه در حال جوشش و یک دشت که پر از علوفه های تازه است و دختر در حال رفتن به خانه بختش و خورشید در حال طلوع و نقش مردی که در حال آمدن از سوی افق است و گل هایی که در حال رویش هستند و گله ای که کلی گوسفند دارد یا کبکی در حال آواز خواندن است و … در «گبه» ها همگی نشان از آن دارند که عشایری ها آرزوها و آرمان های خود را در دستباف های خود پیاده می کنند . دستباف هایی اعم از جاجیم و «گبه» و «فرش» و «قالی» و …

دست بافت های عشایری ها همگی رنگ و بویی از طبیعت را با خود به همراه دارند و دلیل این امر هم نیز زندگی کردن آن ها و همزیستی شان با طبیعت است .

 و بر این اساس است که گلیم‌ها، «گبه‌»ها، «قالی‌»ها و جاجیم‌های عشایر پر از نقش‌مایه‌های حیوانی و گیاهی و نقش‌های ستارگان، ماه و خورشید است.

نام هنر: دست بافته‌های عشایری(جاجیم و گبه)

قدمت: از زمان آغاز زندگی کوچ‌نشینی

شهر زادگاه هنر: مناطق عشایری کهگیلویه و بویراحمد

معرفی کوتاه هنر: دست بافته‌های عشایری به صنایع‌دستی می‌گویند که عشایر با پشم گوسفندان می‌بافند.

هنرمندان به نام این عرصه: زنان عشایر

وضعیت فعلی این هنر در استان: با کاهش جمعیت عشایر، رغبت به بافت آن‌ها کم شده است.

علل رکود و مهم‌ترین چالش‌های پیش روی احیا: مهاجرت عشایر به حاشیه شهرها، خشک‌سالی و کاهش جمعیت دام عشایر

ارائه راهکارهای حفظ و احیاء: برپایی کارگاه‌های بافت جاجیم و گلیم باعرضه مواد اولیه به زنان عشایر

دختران ایل از کودکی با بافتن آشنا می‌شوند و همراه با مادران بر دار قالی گره می‌زنند. در ایل رسم بر این است که هر دختری یک جاجیم برای جهیزیه‌اش می‌بافد و با خود به خانه شوهر می‌برد. این دست بافته در بیشتر نقاط روستایی و عشایری کهگیلویه و بویراحمد رواج دارد.

«جاجیم» دستبافته‌ای است که عشایر کوچنده برای زیرانداز، روانداز و رختخواب‌پیچ از آن استفاده می‌کنند و در قدیم از این بافته برای پوشش روی کرسی‌ها استفاده می‌شد.

جاجیم روی زمین بافته می‌شود و بیشترین طول را در بین دست بافته‌های عشایری دارد. وزن آن بیشتر از سایر دست بافته‌هاست.

مواد اولیه آن پشم و بافت آن شبیه گلیم است، با این تفاوت که جاجیم در چهار تخته بافته و پس از بافتن به هم متصل و دوخته می‌شود؛ همچنین برای بافت جاجیم، دستگاه (دار) را به‌صورت افقی روی زمین قرار می‌دهند.  جاجیم گاه بافته‌ای یک‌رویه و گاه دورویه است و این به سبب تارهای اضافی است که نقش‌مایه را به وجود می‌آورند. این تارها گاه در فاصله میان دو نقش‌مایه آزادانه در پشت بافته کشیده شده‌اند

«گبه» یکی از مهم‌ترین دست بافته‌های عشایر بویراحمد و قشقایی است که زیبایی خاصی دارد و برای زیرانداز در مجالس از آن استفاده می‌کنند.

گبه پرزهای بلند دارد و در بافت آن شمار پود بیشتری به کار می‌رود که تأثیر چشمگیری بر نرمی گبه می‌گذارد. تعداد پود برخی از گبه‌ها گاهی به سه تا هشت پود در هر رج و بلندی پرزها گاهی تا یک سانتی‌متر هم می‌رسد.

در اوایل گبه‌ها ساده و بدون نقش بافته می‌شدند. بافندگان اغلب از محیط و طبیعت اطراف الهام می‌گرفتند و طرح‌های ذهنی خود را روی گبه‌ها می‌بافتند. طرح ایلیاتی گبه برگرفته از طبیعت اطراف عشایر بوده و کاملاً ذهنی است و بیشتر در میان قاب‌های لوزی، دایره، مربع، مستطیل و بیضی قرار می‌گیرد که هر یک از آن‌ها با طرح‌های با اصالت ایرانی مزین شده‌اند.

رنگ‌آمیزی گبه معمولاً طبیعی و گیاهی است. رنگرزی سنتی و رنگ‌های گیاهی ویژگی اصلی گبه است. مهم‌ترین واصلی‌ترین وسایل بافت گبه، دار است. دار گبه در اندازه‌های مختلف است که به‌صورت افقی و در سطح زمین قرار می‌گیرد. اغلب از جنس چوب یا فلز است و شامل شانه، چاقو و قیچی است.

بیشترین بازدید

To Top